Przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy dotyczy towarów, od których akcyza została już zapłacona, oraz wyrobów zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie. Choć podatek nie jest w tym przypadku zawieszony, przewóz nadal odbywa się pod kontrolą systemu EMCS PL2 i wymaga właściwego dokumentu elektronicznego. Od 13 lutego 2023 r. zasady te objęły także wewnątrzunijny obrót wyrobami z zapłaconą akcyzą. Wyjaśniamy, kto może wysyłać i odbierać takie towary, jakie dokumenty są potrzebne i gdzie najczęściej pojawiają się błędy.
Czym jest przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy?
W procedurze zawieszenia poboru akcyzy towar przemieszcza się na podstawie e-AD, a podatek nie jest jeszcze należny. Przemieszczanie poza tą procedurą obejmuje dwie inne sytuacje:
- wyroby z zapłaconą akcyzą – przewożone między państwami członkowskimi UE, np. alkohol dopuszczony do konsumpcji w Niemczech i sprzedawany polskiemu hurtownikowi,
- wyroby zwolnione od akcyzy ze względu na przeznaczenie (lub objęte zerową stawką ze względu na przeznaczenie) – przewożone na terytorium kraju, np. ze składu podatkowego do podmiotu zużywającego, który wykorzysta je do celów uprawniających do zwolnienia.
Przemieszczanie wewnątrzwspólnotowe na podstawie e-SAD
Od 13 lutego 2023 r., w związku z wdrożeniem dyrektywy Rady (UE) 2020/262, wewnątrzwspólnotowe przemieszczanie wyrobów akcyzowych wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy (m.in. napojów alkoholowych) z zapłaconą akcyzą odbywa się z użyciem systemu EMCS PL2, na podstawie e-SAD – elektronicznego uproszczonego dokumentu administracyjnego. Zastąpił on papierowy uproszczony dokument towarzyszący.
Stronami takiego przemieszczenia mogą być wyłącznie:
- uprawniony wysyłający – podmiot z numerem akcyzowym, który wysyła wyroby w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej,
- uprawniony odbiorca – podmiot z numerem akcyzowym, który odbiera wyroby w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego.
Dyrektywa używa określeń „certyfikowany wysyłający” i „certyfikowany odbiorca”. Polska ustawa przewiduje także wariant jednorazowy: numer akcyzowy na potrzeby jednej dostawy lub jednego nabycia, które trzeba zrealizować w ciągu 3 miesięcy od nadania numeru. Wniosek o numer składa się przez PUESC do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu.
Sprawdź, jak usprawnić logistykę alkoholi w swojej firmie
Poznaj rozwiązania, które zwiększą bezpieczeństwo, zgodność z przepisami i efektywność całego procesu.
Jak przebiega przemieszczenie na e-SAD?
Wysyłający przesyła do systemu projekt e-SAD. Towar może wyjechać dopiero po nadaniu dokumentowi numeru referencyjnego, który trzeba przekazać przewoźnikowi i okazać na żądanie organu. Gdy odbiorcą jest polski uprawniony odbiorca, przed wyprowadzeniem wyrobów z miejsca wysyłki system odnotowuje obciążenie jego zabezpieczenia akcyzowego.
Po dostawie odbiorca przesyła raport odbioru niezwłocznie, nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od zakończenia przemieszczenia. Przemieszczenie kończy się po rozładunku, z chwilą wpisu wyrobów do ewidencji. W Polsce raport odbioru trafia do wysyłającego dopiero wtedy, gdy odbiorca złoży deklarację uproszczoną i zapłaci akcyzę. Z kolei polski dostawca, który wysłał wyroby z akcyzą zapłaconą w kraju, może na wniosek ubiegać się o jej zwrot.
Przemieszczanie krajowe wyrobów zwolnionych na podstawie e-DD
Na terytorium kraju wyroby zwolnione od akcyzy ze względu na przeznaczenie przemieszcza się na podstawie e-DD albo dokumentu zastępującego e-DD, gdy system jest niedostępny. Dotyczy to m.in. przemieszczeń ze składu podatkowego do podmiotu pośredniczącego lub podmiotu zużywającego oraz zwrotów do składu.
Najważniejsze zasady:
- przemieszczenie rozpoczyna się po uzyskaniu e-DD z numerem referencyjnym albo po sporządzeniu dokumentu zastępującego i przekazaniu jego kopii naczelnikowi urzędu skarbowego,
- przemieszczenie powinno zakończyć się w ciągu 30 dni od dnia wysłania wskazanego w e-DD,
- odbiorca korzystający z systemu przesyła projekt raportu odbioru nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od odbioru,
- jeżeli odbiorca nie jest użytkownikiem systemu, potwierdza odbiór, a raport sporządza wysyłający w ciągu 5 dni roboczych od potwierdzenia.
Po weryfikacji projektu e-DD system obciąża kwotą akcyzy zabezpieczenie akcyzowe podmiotu wysyłającego (generalne lub ryczałtowe). Wydruki e-DD, dokumenty zastępujące i potwierdzenia odbioru przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku, w którym je sporządzono.
Obowiązki stron i najczęstsze błędy
Wysyłający odpowiada za poprawność danych w e-SAD lub e-DD, dopasowanie zabezpieczenia do wartości przesyłki oraz zmianę miejsca przeznaczenia, gdy odbiorca odmówi przyjęcia towaru. Odbiorca musi mieć ważny status i terminowo złożyć raport odbioru. W praktyce najczęściej pojawiają się:
- wysyłka do kontrahenta z UE bez numeru uprawnionego odbiorcy albo po jego wygaśnięciu,
- rozładunek towaru mimo komunikatu o planowanej kontroli celno-skarbowej,
- zbyt niskie zabezpieczenie, które blokuje rozpoczęcie przemieszczenia,
- rozbieżności ilościowe między dokumentem a dostawą,
- spóźniony raport odbioru, który opóźnia zwolnienie zabezpieczenia.
Podsumowanie
Przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy to dziś obrót w pełni elektroniczny: e-SAD dla wyrobów z zapłaconą akcyzą w relacjach unijnych i e-DD dla wyrobów zwolnionych w kraju. O powodzeniu każdej dostawy decydują właściwy status stron, odpowiednie zabezpieczenie i dotrzymanie terminów raportowania.
Jeżeli planują Państwo sprowadzanie lub wysyłkę alkoholu z zapłaconą akcyzą w ramach UE, zapraszamy do kontaktu z zespołem logistiko.pl. Oferujemy kompleksowe wsparcie w zakresie transportu alkoholi, obsługi dokumentów w EMCS PL2 i rozliczeń akcyzowych.
Źródło: ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 412 ze zm.), puesc.gov.pl, podatki.gov.pl
