Zakup alkoholu za granicą bez zezwolenia hurtowego – NSA: sklep traci koncesję

Zakup alkoholu za granicą przez sklep, który ma wyłącznie zezwolenie detaliczne, kończy się cofnięciem koncesji – tak prawomocnie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lipca 2026 r. (sygn. II GSK 2693/25). Sąd potwierdził, że detalista może zaopatrywać się tylko u polskich hurtowników i producentów, a numer akcyzowy uprawnionego odbiorcy niczego tu nie zmienia. Wyjaśniamy, czego dotyczyła sprawa i jak legalnie sprowadzać alkohol z innych krajów UE.

Co rozstrzygnął NSA w sprawie zakupu alkoholu za granicą?

Sprawa dotyczyła sklepu monopolowego we Wrocławiu, który miał zezwolenie na sprzedaż napojów do 4,5% alkoholu oraz piwa. Przedsiębiorca sprowadzał piwo bezpośrednio od czeskich producentów, korzystając z numeru akcyzowego uprawnionego odbiorcy. Po kontroli Prezydent Wrocławia cofnął zezwolenie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy.

Skargę oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z 30 czerwca 2025 r., sygn. III SA/Wr 29/25), a następnie NSA oddalił skargę kasacyjną. Rozstrzygnięcie jest prawomocne. Sąd nie uwzględnił też wniosku o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE w sprawie swobody przepływu towarów.

Od kogo sklep może kupować alkohol?

Zgodnie z art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunkiem sprzedaży detalicznej jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe wyłącznie u:

• producentów i przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych,
• podmiotów zwolnionych z obowiązku uzyskania takiego zezwolenia (art. 9¹ ust. 6) – m.in. drobnych producentów wina z upraw własnych.

WSA podkreślił, że chodzi o zezwolenia wydawane przez polskie organy, a katalog dostawców jest zamknięty. Zagraniczny browar czy winnica ma koncesję swojego kraju, ale nie polskie zezwolenie hurtowe – obszar zezwoleń alkoholowych nie został zharmonizowany w UE. Różnice między oboma rodzajami uprawnień opisujemy w artykule Koncesja hurtowa a detaliczna na alkohol.

Dlaczego numer akcyzowy nie zastępuje zezwolenia hurtowego?

Przedsiębiorca bronił się, że kupował legalnie – jako uprawniony odbiorca w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego. Sądy uznały ten argument za chybiony. Ustawa o podatku akcyzowym reguluje wyłącznie opodatkowanie i obrót wyrobami akcyzowymi, a zasady handlu alkoholem określa ustawa o wychowaniu w trzeźwości.

W praktyce oznacza to dwa odrębne porządki prawne:

• prawo akcyzowe – odpowiada na pytanie, jak rozliczyć podatek od sprowadzonego towaru,
• ustawa o wychowaniu w trzeźwości – decyduje, od kogo sklep może ten towar kupić.

Spełnienie wymogów pierwszego nie zwalnia z obowiązków wynikających z drugiego. NSA zaznaczył też, że przedsiębiorca nie może się bronić tym, że zagraniczny dostawca nie mógł uzyskać polskiego zezwolenia – sankcja wynika z samego faktu zakupu od nieuprawnionego podmiotu.

Jakie są konsekwencje – cofnięcie zezwolenia i 3 lata karencji

Nieprzestrzeganie warunków sprzedaży to podstawa cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy. Według NSA sankcja jest obligatoryjna – organ nie ma uznania i nie bada przyczyn naruszenia. Organy wskazały dodatkowo art. 18 ust. 10 pkt 4, czyli wprowadzenie do sprzedaży alkoholu z nielegalnych źródeł.

Skutki są dotkliwe. Zgodnie z art. 18 ust. 11 przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, może złożyć wniosek o nowe dopiero po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji. Dla sklepu branżowego oznacza to w praktyce utratę możliwości prowadzenia działalności w dotychczasowej formie.

W tej samej sprawie sądy oceniły również sprzedaż przez internet z dostawą kurierską. Uznały, że wydanie alkoholu klientowi poza punktem wskazanym w zezwoleniu narusza art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy – co było drugą, niezależną podstawą cofnięcia.

Jak legalnie sprowadzić alkohol z UE do Polski?

Firma, która chce kupować bezpośrednio od zagranicznych producentów, ma dwie drogi:

• własne zezwolenie hurtowe – na napoje do 18% alkoholu wydaje je marszałek województwa, a powyżej 18% minister właściwy do spraw gospodarki; zakup za granicą odbywa się wtedy w ramach obrotu hurtowego, a sposób zaopatrzenia własnego sklepu warto uzgodnić z organem zezwalającym,
• zakup przez polskiego hurtownika – zagraniczny towar trafia najpierw do przedsiębiorcy z polskim zezwoleniem hurtowym, a dopiero od niego do sklepu.

Niezależnie od wybranego modelu trzeba zadbać o stronę akcyzową: przyjęcie towaru w procedurze zawieszenia poboru akcyzy lub poza nią, oznaczenie znakami akcyzy i transport z właściwymi dokumentami. Najczęstsze potknięcia opisujemy w tekście Najczęstsze błędy przy imporcie alkoholu do Polski.

Podsumowanie

Wyrok NSA z 3 lipca 2026 r. zamyka dyskusję: posiadacz zezwolenia detalicznego nie może sam kupować alkoholu za granicą, a status uprawnionego odbiorcy nie zastępuje polskiego zezwolenia hurtowego. Próba skrócenia łańcucha dostaw kosztem przepisów kończy się utratą koncesji i trzyletnią przerwą w działalności.

Jeżeli planują Państwo sprowadzanie alkoholu z innych krajów UE, zapraszamy do kontaktu z zespołem logistiko.pl. Oferujemy kompleksowe wsparcie w zakresie logistyki alkoholi – od składu podatkowego i rozliczenia akcyzy, przez banderolowanie, po transport do odbiorców.

Źródło: wyrok NSA z 3 lipca 2026 r., sygn. II GSK 2693/25; wyrok WSA we Wrocławiu z 30 czerwca 2025 r., sygn. III SA/Wr 29/25 (orzeczenia.nsa.gov.pl); ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2151 ze zm.)